ΑΥΤΟδιοίκηση ή ΕΤΕΡΟδιοίκηση;

Διαβάζοντας το δημοσιευμένο κείμενο για την διοικητική μεταρρύθμιση με το όνομα Καλλικράτης, ειλικρινά το πρώτο πράγμα που σκέφθηκα ήταν εκείνο το παλιό ανέκδοτο που ρωτούσε ποιος σχεδίασε τον Παρθενώνα με απάντηση: « το κτήνος ο Καλλικράτης».

Κι αυτό ενώ ο ίδιος προσωπικά αλλά και η Κίνηση Πολιτών έχουμε τοποθετηθεί υπέρ των μεγαλύτερων και πιο οργανωμένων Δήμων και της αιρετής περιφέρειας από το προεκλογικό μας πρόγραμμα ακόμη. Όμως ο «Καλλικράτης» αντί για μεταρρύθμιση καταντά μια απλή ρύθμιση του μεγέθους των Δήμων με σοβαρό κίνδυνο η ΑΥΤΟδιοίκηση να μετατραπεί σε διοίκηση ή ακόμη χειρότερα σε ΕΤΕΡΟδιοίκηση.

Κι όλα αυτά γιατί λείπουν ορισμένα πολύ απλά, αλλά ουσιαστικά πράγματα από τη Μεταρρύθμιση.
Και να ποια είναι αυτά που αν υπήρχαν θα μπορούσαμε να μιλάμε για ουσιαστικές αλλαγές.

Μένει εντελώς στον αέρα η χρηματοδότηση των Δήμων, ενώ στον φετινό προϋπολογισμό εγγράφονται σαφώς μικρότερα ποσά. Όταν για τον ΟΑΕΔ «δεν υπάρχει σάλιο» για τους Δήμους «δεν υπάρχει φράγκο». Κι όμως θα μπορούσε να οριστεί συγκεκριμένο ποσοστό του κρατικού προϋπολογισμού που θα οδηγείταν στην αυτοδιοίκηση.

Το μέγεθος των Δήμων τους ξεκόβει από τις τοπικές κοινωνίες αφού δεν παίρνονται μέτρα για την στήριξη της δημοκρατίας και της συμμετοχής. Τέτοια μέτρα θα ήταν:

1.Η αλλαγή του εκλογικού συστήματος, με ξεχωριστό ψηφοδέλτιο για τους υποψήφιους δημάρχους και εκλογή τους με 50% τη δεύτερη Κυριακή αν χρειαστεί, ενώ οι δημοτικοί σύμβουλοι εκλέγονται από την πρώτη Κυριακή με απλή αναλογική. Αποδυναμώνουμε έτσι το σημερινό δημαρχοκεντρικό σύστημα που διοικεί το Δήμο με τον «ετσιθελισμό» του δημάρχου. Κυρίαρχο όργανο γίνεται τι δημοτικό συμβούλιο.

2.Δημιουργία των συνοικιακών συμβουλίων στις πόλεις και διατήρηση των τοπικών συμβουλίων στα χωριά και εκλογή των συμβούλων από ενιαίο μη παραταξιακό ψηφοδέλτιο. Να υπάρχει δέσμευση το 10% του τεχνικού προγράμματος να υλοποιείται σε τοπικά έργα μόνο μετά από αποφάσεις και έγκριση γενικών ετήσιων συνελεύσεων σε συνοικίες και χωριά. Δυστυχώς χωρίς τέτοια μέτρα θα μεγιστοποιηθεί το σημερινό φαινόμενο όπου ο Δήμαρχος γράφει συνήθως στα παλιά του τα παπούτσια τις αποφάσεις των τοπικών κοινωνιών (βλ. Βλαχομάνδρα κ. α.).

3.Με τον «Καλλικράτη» ένα συμβούλιο 30 ανθρώπων θα διοικεί ένα τεράστιο Δήμο και φοβάμαι ότι οι περισσότεροι σύμβουλοι δεν θα προλάβουν ούτε μια βόλτα να κάνουν σε όλη την επικράτεια του Δήμου. Γι αυτό απαιτείται να θεσμοθετηθεί η συνέλευση των αντιπροσώπων των συνοικιακών και τοπικών συμβουλίων που θα συνεδριάζει τουλάχιστον μια φορά το χρόνο και θα εγκρίνει τον προϋπολογισμό και το Τεχνικό πρόγραμμα του Δήμου.
Για να έχουν αρμοδιότητες οι δήμοι χρειάζεται άλλη διάρθρωση στο πρόγραμμα των Δημοσίων Επενδύσεων. Στην Ευρώπη το 50% – 90% των Δημόσιων έργων εκτελείται από αυτοδιοικητικούς φορείς, ενώ στη χώρα μας μόνο το 20%. Τότε γιατί μεγαλώνουμε τους Δήμους και κάνουμε αιρετά τα Περιφερειακά όργανα αν είναι ν’ αφήσουμε ανενόχλητο τον κάθε Μπόμπολα να στήνει πανηγύρι στα Δημόσια έργα;

Οι δημοτικές επιχειρήσεις δεν θέλουν μείωση αλλά κατάργηση αφού θα έχουμε (υποτίθεται) ισχυρούς και ευέλικτους Δήμους. Να καταργηθούν τουλάχιστον όσες έχουν νεφελώδες περιεχόμενο (αναπτυξιακές, πολιτισμού, αθλητισμού κλπ) και κρατάμε όσες έχουν να διαχειριστούν συγκεκριμένη επιχείρηση δημοτικής ιδιοκτησίας, πχ δημοτική συγκοινωνία ή το ΞΕΝΙΑ στο μέλλον.

Ένα ακόμη σοβαρό μειονέκτημα του «Καλλικράτη» είναι το ότι αγνοεί εντελώς τον εθελοντικό χαρακτήρα των συνενώσεων. Οπωσδήποτε έστω και τώρα πρέπει να αφεθεί ένα χρονικό διάστημα στο οποίο τα δημοτικά συμβούλια με αποφάσεις τους θα κάνουν τη δική τους επιλογή για συμμετοχή στον ένα ή τον άλλο από τους δήμους που δημιουργούνται, ακόμη αν χρειαστεί και κάποιος δήμος να σπάσει στα δύο (πχ Χάλκεια). Τέλος πρέπει να δοθεί η δυνατότητα να διορθωθούν τα προφανή λάθη στα σύνορα νομών και περιφερειών.

Για το τοπικό δίλημμα:
Σίγουρα αν οι αλλαγές περιλάμβαναν όλα τα παραπάνω, θα μπορούσε να σταθεί ένας ενιαίος δήμος στη Ναυπακτία και θα ολοκληρωνόταν αν συμμετείχε σε αυτόν και το Ευπάλιο. Όμως με τον σημερινό «Καλλικράτη» τα πράγματα είναι δύσκολα. Το πρώτο που πρέπει να διαφυλάξουμε είναι την τοπική Δημοκρατία και οι όποιες αλλαγές να έχουν τη μέγιστη δυνατή συναίνεση. Το σενάριο με παραλιακό και ορεινό δήμο μπορεί να βολεύει τις πεδινές περιοχές με την έννοια ότι δεν τους βάζει για λύση και τα προβλήματα των ορεινών όγκων αλλά δεν βοηθά τον ίδιο τον ορεινό δήμο αφού θα είναι πολύ μικρός πληθυσμιακά και ο φτωχός συγγενής της περιφέρειας από την πλευρά των χρηματοδοτήσεων και της οργάνωσης. Το σενάριο των δύο δήμων θα μπορούσε να σταθεί μόνο αν στον νόμο υπάρχει ειδική πρόβλεψη και στήριξη των ορεινών δήμων. Το πρώτο κείμενο του «Καλλικράτη» αναφέρει ως ειδικές περιπτώσεις τους νησιωτικούς δήμους, κάτι πάει να πει και για τους ορεινούς αλλά οι δυνατότητες παραμένουν αδιευκρίνιστες. Γι αυτό και απαιτείται στην πορεία να έχουμε ουσιαστικές δεσμεύσεις, διαφάνεια, δημοκρατία στη λήψη των αποφάσεων και συναινετικές διαδικασίες. Αλλιώς μιλάμε για αλλαγές επί χάρτου, χωρίς μάλιστα να υπάρχει και ο χάρτης.

Για το τι να κάνουμε:
Δυστυχώς έχουμε ήδη αργήσει. Θα μπορούσαμε να είχαμε προχωρήσει σε συζητήσεις, αποφάσεις ακόμη και εθελοντικές συνενώσεις. Αλλά δυστυχώς οι περισσότεροι κρύβονταν πίσω από το δάκτυλό τους.
Έστω και την τελευταία ώρα τα δημοτικά συμβούλια πρέπει να συζητήσουν. Ταυτόχρονα χρειάζεται να ακουστεί και η άποψη της κοινωνίας. Σε αυτό μπορεί να βοηθήσουν και τα τοπικά ΜΜΕ. Προσωπικά απευθύνω πρόσκληση σε όλους τους δημοτικούς συμβούλους της περιοχής να συνδιοργανώσουμε εκδηλώσεις συζητήσεις για το μέλλον των δήμων μας σε πόλεις και χωριά της περιοχής. Μπορούμε έστω και την τελευταία στιγμή να παρέμβουμε ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι αρνητικές επιδράσεις. Αρκεί να πάρει την υπόθεση στα χέρια της η τοπική κοινωνία.