Ένα μήνυμα απ’ τις πληγές του χθες

Στις 23 Φλεβάρη του 1943, στην οδό Δουκίσσης Πλακεντίας 3, στους Αμπελοκήπους. Η ίδρυση της ΕΠΟΝ(Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση των Νέων) , ώριμος καρπός της θέλησης της νέας γενιάς, για ενιαία μαχητική δράση κατά των ξένων κατακτητών και ντόπιων φασιστών.
Ξεσήκωσε η ΕΠΟΝ τον απελευθερωτικό ενθουσιασμό της νέας γενιάς και από τις γραμμές της πολέμησαν στον ΕΛΑΣ τριάντα πέντε χιλιάδες μέλη και στελέχη της. Χιλιάδες δώσανε τη ζωή τους για την απελευθέρωση της χώρας.

Ταυτόχρονα, οι Επονίτες και Επονίτισσες έκαναν ως την τελευταία γωνιά της Ελλάδας μία πραγματική πολιτιστική επανάσταση, θέατρα, κλπ. και συμμετέχοντας ενεργά στα της τοπικής αυτοδιοίκησης για την ανοικοδόμηση των ερειπίων της χώρας. Στις 500 – 600 χιλιάδες γίναμε, πλαισιώσαμε τον ΕΛΑΣ και διώξαμε τους Γερμανούς, εμείς οι νέοι, γι’ αυτό την ΕΠΟΝ την τσάκισαν στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας.

Πέρασαν εξήντα οχτώ χρόνια από την ίδρυση της ΕΠΟΝ, τις οργανώσεις της Εθνικής Αντίστασης της Ελληνικής Νεολαίας, και σημειώνει ακόμη μαζικές εκδηλώσεις στην επέτειο αυτή και τώρα.
Όχι στο μουσείο, γιατί η ίδρυση και δράση της ΕΠΟΝ δεν είναι για να μπει στα ιστορικά μουσεία και να ξεχαστεί με τον καιρό.
Τα ιδανικά και οι σκοποί της εμπνέουν και σήμερα την προοδευτική νεολαία της Ελλάδας, που θα βαδίσει περήφανα, όπως κι εμείς, για την εκπλήρωση των μύχιων πόθων της, που ήταν πόθοι και ελπίδα των Επονιτών και Επονίτίσσων.
Έτσι είναι και σήμερα της νεολαίας μας για τα ιδανικά της, για τα οράματά της. Που δεν είναι άλλο παρά ο δρόμος της τιμής, της μόρφωσης, της ειρήνης, έργο πλούσια παραγωγικό, πατριωτικό, εκπολιτιστικό.

Εμάς ανακόπηκε «εξ’ αιτίας» της επέμβασης.
Άλλες οι συνθήκες τότε, άλλες σήμερα. Μα τα ιδανικά της νεολαίας παραμένουν ίδια και χειρότερα! Συσπείρωση και ενότητα χρειάζεται και λίγη σκέψη για το καλό των παιδιών του τόπου μας.

Αρχές Ιούνη 1944. Ο κάμπος της Θεσσαλίας βγάζει φωτιές. Στρατός και αγροτιά υπερασπίζουν τον ιδρώτα της σοδειάς.
Γίνεται η πρώτη σύγκρουση των Γερμανοεασαδιτών ληστών για να αρπάξουν το ψωμί τους. Ακοίμητοι φρουροί της ζωής, του ψωμιού και του λαού, τα παλικάρια του ΕΛΑΣ, δώσανε ώρες μάχη.
Όλοι οι Επονίτες από τα γύρω χωριά τρέξαμε και πολεμήσαμε σα θεριά. Με ψυχή και μίσος για τους ληστές, για τους προδότες που κρέμασαν τα αδέρφια μας στις πλατείες. Για να σώσουμε την αλωνιστική μηχανή, έπεσαν Επονίτες νεκροί! Τραυματίστηκαν! Αρκεί που κερδήθηκε η μάχη. Λευτερώθηκαν εκατοντάδες γιδοπρόβατα. Ορκίστηκαν να δώσουν βόλια τα παλικάρια στους ληστές, και όχι το ψωμί τους.

Η νεολαία της ΕΠΟΝ πρωτοπόρα. Ήταν ακριβό το τίμημα. Πολλοί νεκροί Επονίτες και Επονίτισσες. Τι κι αν ήμασταν 14 χρονών! Η ψυχή μας ήταν μεγάλη. Και τα χέρια μας αρκετά δυνατά να κρατήσουν το όπλο.
Στις 25 του Μάρτη 1943 ο λαός και η νεολαία μας δεν γιορτάζουν, φτιάχνουν το 1821!…
Χτυπιούνται οι Επονίτες στου δρόμους, νεκροί και τραυματίες δεκάδες…!
Κι εμείς, πάνω στην Άνοιξη της νιότης μας, μας βρήκε το κακό και θεωρήσαμε καθήκον μας να αγωνιστούμε για την ελευθερία, δουλειά, αγάπη γύρω μας.

Είμαι μια μαχήτρια, πολύ μπαρουτοκαπνισμένη κι ανάπηρη. Περπατάω στην όγδοη δεκαετία. Μιλάω για την εποχή εκείνη. Αφορά την Ευρώπη, επιδίωκαν τη συντριβή των φασιστικών κρατών, της Γερμανίας και της Ιταλίας και των δορυφόρων τους, και όχι του φασισμού γενικά. Άλλωστε, ο φασισμός είναι ένα σύστημα που αποτελεί προϊόν του ιμπεριαλιστικού σταδίου του καπιταλισμού, όπως διδάσκει και η παγκόσμια Ιστορία. Έφυγε ο εικοστός αιώνας, που υποσχέθηκε πως θα αλλάξει τη ζωή των ανθρώπων σ’ όλη τη γη, έβαλε σε κίνηση τις δυνάμεις των λαών…!

Το μήνυμα που θέλω να μεταδώσω, χρειάζεται πιο πολύ από κάθε άλλη φορά, με τη νέα τάξη πραγμάτων που προσπαθούν να επιβάλλουν οι σκοτεινές δυνάμεις – όπως και η ναζιστική νέα τάξη που αιματοκύλησε τον κόσμο στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο – σκληρά την πλήρωσε ο λαός μας και όλη η ανθρωπότητα και η σημερινή νέα τάξη πραγμάτων, «η παγκοσμιοποίηση», τον ίδιο στόχο, τις ίδιες επιδιώξεις, έχει και σήμερα. Τον αφανισμό των λαών, κάτω από τη μάσκα «της προόδου και της τρομοκρατίας». Χρειάζεται προσοχή. Οι συνταγές της επιχειρηματολογίας είναι δοκιμασμένες. Τούτο είναι το απόσταγμα των ογδόντα δύο χρόνων μου, των πόνων, των δακρύων, του αίματος και της ορφάνιας. Ποιος φταίει για όλα;
Συνεχίζοντας θα ήθελα να σας αναφέρω ορισμένα γεγονότα από τη ζωή μου στο κίνημα.

Δεν δημιούργησα ποτέ σκάνδαλα, δεν έδωσα δικαίωμα σε κανέναν. Μαύρα – μαύρα, άσπρα – άσπρα. Δεν έλεγα τίποτα. Με κάλεσαν για διάφορες δουλειές γύρω από το κόμμα. Δεν μίλαγα. Έκανα μια γκριμάτσα με πόνο στο πρόσωπο. Όπου το 1943-44 μ’ αγριέψανε λίγο. «Πάρε κάποια θέση, πες μας κάτι». «Δεν μπορώ να μιλάω, είμαι ντροπαλή. Κακό δεν πρόκειται να κάνω, στον αγώνα, αυτό σας το υπόσχομαι». Πέρασαν χρόνια, βουνό, φυλακές, παράδοση όπλων, πάλι φυλακές, Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος, πολλά δεινά. Υπεύθυνες θέσεις κλπ. Τραγικά χρόνια ακόμα και σήμερα.

1948 Αύγουστος. Σε ένα ακτίφ με στριμώχνουν στο χωριό Αρτοτίνα στο σχολείο. Γινόταν μια μεγάλη μάζωξη, από λοχαγό και πάνω. Θέλανε να με βάλουν στο προεδρείο. Θυμάμαι τέσσερις άντρες ένας κι ένας. «Η γυναίκα θα είσαι εσύ». «Εγώ;», έκανα εγώ. Έχασα τη γη κάτω από τα πόδια μου. «Δεν μπορώ». «Τι θα γίνει με σένα». «Ντρέπομαι, όχι για άλλο λόγο. Μπορώ να είμαι εκεί πάνω και κάτω να είναι όλοι οι καπεταναίοι; Ότι άλλο θέλετε να το κάνω. Πες τε να πάρω ένα λόχο και να πιάσω όποιο βουνό θέλετε». Απαντάνε αυτοί, «όχι, αυτό τώρα πρέπει να κάνεις».
Υπέφερα αλλά ήταν μια εμπειρία. Πήρα αέρα, «σαν χωριατοκόριτσο».

Μέσα σ’ αυτή τη τραγική υπόθεση των γεγονότων, της στρατιωτικής νίκης κι όχι πολιτικής, το μεγαλύτερο μέρος της ξετυλίγεται στις άγριες και περήφανες κορφές των Βουνών της Ρούμελης και του Γράμμου. Αναδεύονται μια σειρά συμπεράσματα – διδάγματα. Ακόμα και στις φυλακές μετά. Πολλά έχουνε γραφτεί, γράφω κι εγώ στα βιβλία μου. Τα υπογραμμίζω ορισμένα.
Είμαι στην όγδοη δεκαετία. Σε όλα τα χρόνια αυτά είδα, διάβασα συγκεκριμένα και αυθεντικά στοιχεία, πότε, γιατί και πώς έγιναν τόσο τραγικά γεγονότα.

Κάτω από συνθήκες εμφυλίου, σπαραγμού. Γι’ αυτό, το πρώτο που πρέπει να σημειώσουμε και να ευχηθούμε είναι: Ποτέ πια πόλεμος. Όχι άλλη φορά εμφύλιος.

Αυτό το μήνυμα έρχεται απ’ όλες τις πληγές του χθες. Προς όλους και όλες που θέλουν να καταλάβουν το σήμερα για να χαράξουν νέους δρόμους για το αύριο, του βασανισμένου αλλά και προικισμένου λαού μας, που μπορεί να βρεθεί στην πρωτοπορία για την πραγματοποίηση αυτού του πανανθρώπινου οράματος και χρέους.

Ο εμφύλιος πόλεμος με την έξαψη των αντιθέσεων και των παθών ήτανε πρώτη αιτία της τραγικής ιστορίας, που στοίχισε τη ζωή τόσων παιδιών του λαού κι απ’ τις δυο πλευρές. Όμως εδώ, έπεσαν και από σφαίρες συντρόφων. Και έγιναν σε συνθήκες κατάφορης παραβίασης βασικών αρχών, λειτουργίας και δράσης του κόμματος και του Δημοκρατικού Στρατού. Αγωνιστές, διακεκριμένα στελέχη, πόνεσαν.

Χρειάζεται λοιπόν, η εδραίωση και η περιφρούρηση των αρχών της ηθικής και της ανθρωπιάς, της δικαιοσύνης, της δημοκρατίας στη ζωή και στη δράση της Αριστεράς.
Ένα μήνυμα προς όλους και όλες, προς τους αγωνιστές και τις αγωνίστριες που θέλουν να αναδείξουν αρχές και ιδανικά της νέας κοινωνίας για την οποία παλεύουν…
Η ύπαρξη ορισμένων σκοτεινών πλευρών της ιστορίας του κινήματος της Αριστεράς, δεν μπορεί και δεν πρέπει, να επισκιάζει τις θετικές πλευρές γιατί αυτές ανήκουν σε όλους τους αγωνιστές της.

Κανένα λαϊκό κίνημα στην ιστορία δεν πέρασε χωρίς ν’ αφήσει πίσω του σκιές, αρνητικές πλευρές. Δεν είναι η πρώτη φορά – ας ευχηθούμε να είναι η τελευταία – που προοδευτικά κινήματα με το ένα χέρι προσπαθούν να πιάσουν άστρα, ενώ με το άλλο δεν απέφυγαν να πιάσουν ή να κάνουν και βρωμιές.
Χρέος, όσων θέλουν να συνεχίσουν για τα «άστρα» να καθαρίσουν το δρόμο από τις «βρωμιές». Αυτό θα ’θελα, ιδιαίτερα για αγωνιστές αγωνίστριες που θέλουν να τιμούν το αίμα των νεκρών μας.

Να εμπνέονται από τους αγώνες και τις θυσίες του λαού μας.
Όχι να πηγαίνουμε πίσω, όπως τώρα. Συντελούνται στις μέρες μας κοσμογονικές αλλαγές και κρίσιμα εθνικά – κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο λαός κι η χώρα.
Απαιτείται περισσότερο από χθες ολόπλευρος και ριζικός επαναπροσδιορισμός της Αριστεράς.

Χρειάζονται άνθρωποι νέου λόγου με ανώτατη δύναμη και ενότητα των δυνάμεων τους, αν θέλει η Αριστερά να παίξει τον πραγματικό ρόλο της στις εξελίξεις για να μην μείνει στο περιθώριο.
Μεγάλη προσπάθεια, σωστή αξιοπρέπεια, σ’ ότι γερό και όμορφο έχει δείξει η Αριστερά στην πολύχρονη αγωνιστική της πορεία, με ότι ζωντανό και φρέσκο έχει να δώσει πάλι στη ζωή, μπας και ξημερώσουν καλύτερες μέρες στον λαό και τον τόπο.
Μπλέχτηκαν πρόσωπα της ηγεσίας, του ενιαίου τότε ΚΚΕ – ΔΣΕ και άλλα που συνέδεσαν αρνητικά το όνομά τους με αυτήν. Ο λαός, το κίνημα, όσοι ζούμε, ας τους ξεχάσουμε. Δεν θέλουμε να τους θυμόμαστε. Γιατί πρωτοστάτησαν σε υποθέσεις που ήταν αρνητικές πλευρές στην ιστορία μας. Όμως για τους αγωνιστές που υπέφεραν ή χάθηκαν άδικα, ο λαός και το κίνημα, τους έχουν πάρει στην πονεμένη αλλά περήφανη ψυχή τους. Θα τους θυμόμαστε πάντα στον αγώνα για τα ιδανικά, για ότι έδωσαν τη ζωή τους. Πέρασαν πολλά χρόνια, έγιναν πολλά. Άλλοι ζουν, άλλοι δεν ζουν, ενώ άλλοι εντάχθηκαν σε διάφορα πολιτικά κόμματα ή έμειναν έξω απ’ αυτά. Η ιστορία για όλους και για τον καθένα γράφεται με ημερομηνίες και γεγονότα.
Συμβαίνουν αυτά στην πορεία της ιστορίας. Τα ίδια πρόσωπα να μην έχουν την ίδια στάση στα γεγονότα που ακολουθούν. Τα πρόσωπά μας τα σκίζει μια γκριμάτσα από απορία και πόνο.
Αν φίλε μου αναγνώστη, συνέβη και σε σένα κάτι παρόμοιο, θα είναι καλό, σε μια απόφαση να σμίξουμε, για να μην μας φεύγουν άνθρωποι – αγωνιστές με τον πόνο και την γκριμάτσα.
Ας ξαναβρούμε τον εαυτό μας, το χαμόγελο, την αισιοδοξία που δείχνει η πίστη στον αγώνα για σωστά και πιο όμορφα ιδανικά της ανθρώπινης ελευθερίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης.

Έκκληση κάνω σε όλους τους παλιούς αγωνιστές και φίλους, στις οικογένειες μας, στα παιδιά μας, στα εγγόνια μας να ενωθούμε και χέρι – χέρι να βγούμε από τον κατήφορο που έχει πάρει η ανθρωπότητα.
Έλεος πια! Ένας αιώνας πόνου – πόνου , αίμα – αίμα, αγωνία για ψωμί, δουλειά.

Ασημίνα Καρκάνη Πατούχα
Άνω Χώρα Ναυπακτίας.