Λυγιάς: 2.500 χρόνια μακριά απ' το Νιόκαστρο

Στην Αρχαία Ελλάδα ανέτρεξε το Τοπικό Συμβούλιο Λυγιά προκειμένου να “βαφτίσει” τους δρόμους του, μια απόφαση που αν και σύμφωνα με τον πρόεδρο του δημοτικού διαμερίσματος Αντώνη Γ. Βασιλόπουλο ήταν απόρροια δημοκρατικών διαδικασιών, εντούτοις γεννά αρκετά ερωτήματα.

Είναι αλήθεια ότι η διαδικασία που ακολουθήθηκε απ’ την προηγούμενη δημοτική αρχή για την ονοματοδοσία των δρόμων στο τοπικό διαμέρισμα Λυγιά δημιούργησε τριβές στην τοπική κοινωνία. Το παραδέχεται εμμέσως πλην σαφώς και ο Ηλίας Δημητρόπουλος, μέλος της άτυπης τότε εισηγητικής επιτροπής, σε πρόσφατη επιστολή του προς το Τοπικό Συμβούλιο: “Η προηγούμενη προσπάθεια” γράφει, “έγινε κάπως βεβιασμένα και κάπως άτσαλα ως προς τις διαδικασίες”. Ήταν όμως αυτός λόγος ώστε να ακυρωθεί στο σύνολό της μια αξιόλογη προσπάθεια σύνδεσης της τοπικής ιστορίας με το σήμερα και ο Λυγιάς να αποκτήσει... αρχαιοελληνικό χρώμα;

Οι τύποι...
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα απ’ την αρχή ξεκινώντας απ’ το τυπικό της υπόθεσης. Το 2004 ο Δήμος Ναυπάκτου στέλνει σε όλα τα Τοπικά Συμβούλια έγγραφο προκειμένου να λάβουν αποφάσεις για την ονοματοδοσία των περιοχών τους, εντός 15 ημερών. Εξ αυτών μόνο η Βομβοκού ,η Δάφνη , η Μαμουλάδα, η Σκάλα και τα Πιτσινέϊκα ανταποκρίθηκαν. Για τα υπόλοιπα τοπικά διαμερίσματα, εξ αυτών και το επίμαχο του Λυγιά, τις αποφάσεις πήρε ο Δήμος καθώς ο τότε πρόεδρος Αντώνης Θ. Βασιλόπουλος δεν έφερε το θέμα προς συζήτηση.
Το 2006 ο Δήμος στέλνει στην Γνωμοδοτική Επιτροπή Ονομασίας και Μετονομασίας Συνοικιών, οδών και Πλατειών του Νομού, που εδρεύει στο Μεσολόγγι, την πλήρη λίστα η οποία στο τέλος της χρονιάς παίρνει την τελική έγκριση. Ο τότε αντιδήμαρχος Ν. Ραυτόπουλος ξεκινά την τοποθέτηση των πινακίδων.
Αναλυτικά οι ονοματοθεσίες που έδωσε το 2006 ο Δήμος, συμβουλευόμενος μια άτυπη επιτροπή (Θοδ. Τομαράς, Τζ. Παπαιωάννου, Γ. Χαλάτσης, Ηλ. Δημητρόπουλος). : Αγίου Κυπριανού, Ανοίξεως, Αυστραλίας, Γ. Γεννηματά, Γραβάνη Τριαντάφυλλου (Νιοκαστρίτη πεσώντα στην έξοδο Μεσολογγίου), Γυμνασίου, Κλεοπάτρας Διβάρη (διδασκάλισα στο Νιόκαστρο 1951), Θωμά Θωμόπουλου (δωρητή), Ανδρέα Καρκαβίτσα, Κουβαράδων (τόπος ξεχειμαδιού Νικαστριτών), Μονής Φιλοθέου (ερειπωμένο μοναστήρι στο Νιόκαστρο), Μεγάλου Αλεξάνδρου, Νεοκάστρου, Ολυμπιάδας 2004, Παλιοκάστελων (ενετικό φρούριο εσωτερικά στο Σκα), Παπα Κώστα Κονίδα (ιερέας 1927-1954), Ιωάννη Παπαναστασόπουλου (δωρητής κοιμητηρίου), Παραδείσου, Σπύρου Πασαπόρτη (Νιοκαστρίτης Βουλευτής 1843), Στρατηγού Γιάννη Μακρυγιάννη, Στράτου Χριστοφόρου και Γιάννη Φαρμάκη – Βενέτικου (Νιοκαστρίτης καπετάνιος του 21).
Με την αλλαγή της δημοτικής αρχής, ο Δήμος Ναυπάκτου, στις 31 Ιανουαρίου 2007, με έγγραφό του προς ειδική επιτροπή της Νομαρχίας που ελέγχει τέτοιου είδους αποφάσεις, ζητά την ακύρωση την απόφασης της Γνωμοδοτικής Επιτροπής Ονομασίας με την αιτιολογία ότι δεν τηρήθηκαν οι διαδικασίες και πιο συγκεκριμένα ότι δεν υπήρξε απόφαση του τοπικού συμβουλίου. Πραγματικά η επιτροπή ακυρώνει την όλη διαδικασία και την 31η Μαρτίου του 2007 συνεργεία του Δήμου ξεκινούν την αποκαθήλωση των αναρτημένων πινακίδων. Στις 3 Σεπτεμβρίου το ίδιου έτους ο Δήμος στέλνει νέο έγγραφο προς την Γνωμοδοτική Επιτροπή Ονομασίας ζητώντας την ακύρωση της... ακύρωσης και την διεξαγωγή της όλης διαδικασίας απ’ την αρχή. Το Τοπικό Συμβούλιο του Λυγιά αυτή τη φορά συνεδριάζει, υπό την προεδρεία του Αντώνη Γ. Βασιλόπουλου και προτείνει στο δημοτικό συμβούλιο τις ονομασίες απ’ την αρχαία Ελληνική προσωπογραφία: Ενδεικτικά μερικές προτεινόμενες ονομασίες οδών: Φειδία, Ικτίνου, Καλλικράτη, Αγήσανδρου, Πραξιτέλη, Αριστείδη, Πρωταγόρα, Ηροδότου, Θουκυδίδη, Ξενοφώντα, Πλουτάρχου, Ισοκράτη, Γοργία, Σόλωνα, Αριστοφάνη κλπ. Το δημοτικό συμβούλιο ενέκρινε κατά πλειοψηφία την εισήγηση του τοπικού συμβουλίου και αν δεν υπάρξουν περαιτέρω επιπλοκές στην υπόθεση, σύντομα ο Λυγιάς θα βρίθει ιστορικών, φιλοσόφων και επιστημών του μακρινού μας παρελθόντος.

Στου Φειδία για... παϊδάκια!
Όπως γράφουμε και στην εισαγωγή του ρεπορτάζ, η διαδικασία που ακολούθησε η πρώην δημοτική αρχή θα μπορούσε να είναι πιο προσεκτική. Το ίδιο βέβαια ισχύει και για την νυν.
Μήλο της έριδας φαίνεται να αποτέλεσαν κάποια εκ των ονομάτων, τα οποία για κοινωνικούς και πολιτικούς λόγους “ενοχλούσαν”. Παρά το γεγονός όμως ότι ο κ. Δημητρόπουλος, τόσο σε επιστολή του προς το δήμαρχο Ναυπάκτου Θανάση Παπαθανάση όσο και προς το τοπικό συμβούλιο κάνει έκκληση να πρυτανεύσει η συναίνεση, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι “κανένας δεν αντιλέγει να γίνουν οι αναγκαίες μεταβολές όπου διαπιστώθηκαν απαρέσκειες απ’ τους κατοίκους” , εντούτοις, τοπικό συμβούλιο και δημοτική αρχή επέλεξαν να ακυρώσουν την προηγούμενη διαδικασία και να... εξηγηθούν αρχαιοελληνικά!
“Επιλέξαμε αυτή τη διαδικασία”, μας είπε ο πρόεδρος του Λυγιά Αντώνη Γ. Βασιλόπουλο, “ως συναινετική λύση”. Μαζί όμως με τα επίμαχα ονόματα, εξαφανίστηκαν ονομασίες που δύσκολα μπορεί να πιστέψει κανείς ότι είχαν κάτι το “ενοχλητικό”. Οδός Νεοκάστρου, για παράδειγμα.
Και το παράδειγμα δεν είναι τυχαίο. Το δημοτικό διαμέρισμα Λυγιά είναι ουσιαστικά θυγατρικό χωριό του παλιού Νιόκαστρου και οι περισσότεροι το ονοματίζουν έτσι. Δεν θα σας πει, δηλαδή, κανείς πάμε στο Λυγιά για παϊδάκια. Επίσης, κανείς δεν πρόκειται να σας προσφέρει κοκορέτσι στην οδό Φειδία. Στο Νιόκαστρο θα εξακολουθούμε να ικανοποιούμε τις γαστρονομικές μας... παραδόσεις.
Το ότι το δημοτικό διαμέρισμα Λυγιά, με την καινούργια ονοματοδοσία δεν θα διαθέτει τίποτα που να θυμίζει Νιόκαστρο, δεν είναι παρά το δέντρο του προβλήματος. Οι αγκυλώσεις του πολιτικού συστήματος και των μικρών κοινωνιών είναι το δάσος που κρύβει απ’ τα μάτια μας το προφανές. Ότι θα ήταν ωφέλιμο για τον Δήμο, την ιστορία και την ανάπτυξη να μετονομαζόταν το ΔΔ Λυγιά σε ΔΔ Νεοκάστρου (ή κάτι παραπλήσιο πχ. Νέου Νεοκάστρου).
Όσο όμως επιλέγονται “συναινετικές λύσεις” που περισσότερο με “κρύβω το πρόβλημα κάτω απ’ το χαλί” μοιάζουν, τόσο βυθισμένος στα κατορθώματα των αρχαίων θα μένει αυτός ο τόπος...

Περί Οδωνυμίας
Μια απ τις συχνότερες ερωτήσεις που δέχομαι αφορά την τοποθεσία των γραφείων της εφημερίδας μας. “Πάνου Ρήγα 16”, η πρώτη απάντηση που δίνω, αλλά στην συντριπτική τους πλειοψηφία οι ερωτώντες μένουν αμίλητοι περιμένοντας περισσότερες διευκρινήσεις. Έχουν αμφιβολίες για το που μπορεί να βρίσκεται η Πάνου Ρήγα, ενώ, το σίγουρο είναι ότι αγνοούν τι έκανε αυτός ο Πάνος Ρήγας για να γίνει... δρόμος..
“Την πλατεία Πιά, την ξέρετε;”
Σιωπή.
Ύστερα από δύο άκαρπες προσπάθειες, εγκαταλείπεις τις γνώσεις οδωνυμίας του συνομιλητή και προσπαθείς να τοποθετήσεις την οδό στο νοητό χάρτη της πόλης που έχει στο μυαλό του, δίπλα σε κάτι οικείο.
“Είναι ο δρόμος που ανεβαίνει από το .... (γνωστή καφετέρια), στο Γρίμποβο...
Το “κόλπο”, στο 99% των περιπτώσεων, πιάνει.
Ποιος ήταν όμως ο Πάνος Ρήγας και γιατί κανείς δεν τον θυμάται;
Σύμφωνα με το βιβλίο των Ζωή Καζανά και Γιάννη Χαλάτση με τίτλο “Οδωνυμικά Ναυπάκτου” , μια έκδοση του Δήμου Ναυπάκτου το 1997 επί δημαρχίας Νίκου Ρέπα ( άραγε αυτός έχει δρόμο;), ο Πάνος Ρήγας ήταν Ναυπάκτιος υπολοχαγός της πολεμικής αεροπορίας , ο οποίος σκοτώθηκε στον πόλεμο κατά τη Μικαρασιατική εκστρατεία το 1922.
Σύμφωνα με τα αρχεία της Πολεμικής Αεροπορίας, η Ελληνική Αεροπορία (παρά την πενιχρότητα των μέσων) συμμετείχε ενεργά στις επιχειρήσεις με τέσσερις μοίρες, αναπτύσσοντας, από το 1919 μέχρι το τέλος του 1922, πολύπλευρη δράση με αναγνωρίσεις, φωτογραφήσεις, πολυβολισμούς και βομβαρδισμούς, ενώ δεν έλειψαν και οι αερομαχίες, Ξεχωριστή θέση κατείχαν οι αποστολές βομβαρδισμού της Κιουτάχειας και του Εσκί Σεχήρ ενώ αξιομνημόνευτη είναι η αερομαχία 12ης Ιουλίου 1922 κατά την οποία ο αεροπόρος Χριστόφορος Σταυρόπουλος κατέρριψε ένα τουρκικό Breguet βορειοανατολικά του Αφιόν Καραχισάρ. Για την “Μεγάλη Ιδέα”, λοιπόν, έπεσε ο Π. Ρήγας μαζί με άλλους 23 αεροπόρους και, φανατζόμαστε ότι ο αδελφός του, Αλκιβιάδης Ρήγας (διατέλεσε δήμαρχος απ’ το ’43 έως το ’45) έβαλε το χεράκι του για να κρατηθεί ζωντανή η μνήμη του.
Θα μπορούσαμε να πούμε εδώ, χρησιμοποιώντας αρκετό κίτρινο χαρτί και μπόλικο λαϊκισμό, ότι αυτό είναι δείγμα του ανιστόρητου Έλληνα.
Ξεχνά το χθες και ότι αυτό του διδάσκει και προσκολλάται στην πεζότητα της καθημερινότητας. Γνωρίζει απ’ έξω κι ανακατωτά όλη τη σόου μπίζ, αλλά αγνοεί την ιστορία του τόπου του.
Δεν είναι όμως έτσι τα πράγματα. Κι αυτό γιατί θα πρέπει να εξετασθούν δυο σημαντικοί παράγοντες. Ο πρώτος είναι κατά πόσον η (τοπική) ιστορία διδάσκεται στην (τοπική) κοινωνία και το δεύτερο και ίσως σημαντικότερο, κατά πόσον αυτή η ιστορία “πουλάει” στις ημέρες μας.
Πόσο χρήσιμες δηλαδή για την κοινωνία μας είναι οι “μεγάλες ιδέες” γενικότερα...<